Bir evi yıkmak her zaman dramatik bir olaydır.

Arkadaşım Oliver'ın evinin çatısından buhar zar zor sızıp içeri sızmıştı ki, yıkım başladı. Sütunlar yıkılıp duvarlar çöktüğünde duyulan çığlıklar ve kükremeler ürpertici. Toz, insanın burnunu anılar buketiyle dolduruyor; kurumuş zamanın kuru tadı dili yakıyor. Bu gerçekten de gerçek bir dram, ama eğer ev bir yuva olmuşsa -ki bu ev de öyleydi- daha da büyük bir dram.

Böyle bir olayın duygusal ve psikolojik etkileri hakkında çok şey söylenebilir. Tüm bunlar, Gaston Bachelard'ın şu birkaç dizesiyle gayet güzel özetlenebilir:

Böyle bir olayın duygusal ve psikolojik etkileri hakkında çok şey söylenebilir. Tüm bunlar, Gaston Bachelard'ın şu birkaç dizesiyle gayet güzel özetlenebilir:

Yıkım işçilerinin beceri ve çabaları sayesinde alan temizlenmiş ve yeni bir evin temeli atılmıştı. Bu süreçte Oliver'ın evinden birkaç malzeme toplamayı başardım. Bir sanatçı olarak her zaman artıklara karşı bir zaafım, kalıntılara ve molozlara ise bir tutkum olmuştur; en iyi hikâyelerin genellikle burada yattığını görüyorum. Fransızların dediği gibi, bir yemeğin nasıl geçtiğini ancak masada kalanlara bakarak anlayabilirsiniz.

Hayatımın ilk yirmi yılında Oliver'ın evinde iki kez kalmış, ilk papayamı tatmış ve ilk akrebimi orada görmüştüm. İster bu kişisel bağlardan, ister bu özel Meksika dağlarının burada zaman geçiren çoğumuz üzerindeki açıklanamaz etkisinden olsun, amacın ne olduğundan hiç şüphem yoktu: bir dueño de casa, yani "ev ruhu" inşa edilmeliydi. Yine de, bu durumda "inşa etmek" kelimesini kullanmak oldukça yersiz. Daha doğrusu, bu bir yeniden montaj meselesi.

Dueño'yu yaratma sürecimin ilk adımı, Oliver'ın yıkılmış evinden parçalar toplamaktı; parçaları yeniden bir araya getirmek basit bir işlemdi: Hüzünlü yüzünün kirişi, gövdeye dikilmiş, gururlu ve dik bir pozisyonda (bir eve özgü), ayakları yere sağlam basacak şekilde yerleştirilmişti. Ve son olarak, ruhu bağlanıp yerine çivilenmişti.

Dünyanın her yerinde bilinen içgüdüsel bir süreç, kendi mecazi oluşumunu çağıran bir öz. Bir Kongos'un Nkondis'ini -fetişini- veya harekete geçmeyi bekleyen bir tiyatro kuklasını düşünebiliriz. Aslında, bir geçişi işaretleyen ve koruma sağlayan, bir tarihi bozulmadan koruyan bu türden milyonlarca başka yaratıya da işaret ediyor olabilir.

Ev sahibi Andres King Cobos, Hue-hue Duende ile birlikte yeni evinin bulunduğu yerde.